خرید خودرو در ارس (۱۴۰۵): پلاک، محدوده تردد و آنچه پیش از معامله باید بپرسید
راهنمای خرید خودروی پلاک ارس در ۱۴۰۵: فرق پلاک دائم و ورود موقت، محدوده تردد، وضعیت تفاهم‌نامه‌های استانی و سؤال‌های مهم پیش از معامله.
منطقه آزاد ارس در استان آذربایجان شرقی و در مرز شمال‌غربی کشور قرار دارد و با ارمنستان، جمهوری آذربایجان و نخجوان همسایه است. مرکز این منطقه جلفاست و طبق سایت سازمان منطقه، ارس چهار محدوده جلفا، نوردوز، خداآفرین و قلی‌بیگلو را در بر می‌گیرد. سه گمرک جلفا، نوردوز و خداآفرین هم در همین منطقه کار می‌کنند.
اگر ساکن آذربایجان شرقی هستید، خودروی پلاک ارس می‌تواند گزینه‌ای جدی باشد. اما اگر در استان دیگری زندگی می‌کنید، بدانید که ارس پیش از هر چیز بازاری محلی است و محدوده تردد مهم‌ترین نکته پیش از خرید است. قواعد خودروهای مناطق آزاد در ۱۴۰۴ و ۱۴۰۵ چند بار تغییر کرده و آنچه در ادامه می‌خوانید بر پایه اعلام‌های رسمی و خبری تا یکم مهر ۱۴۰۵ است.
پلاک ارس: دائم یا ورود موقت
منطقه آزاد ارس پلاک اختصاصی دارد و منابع رسمی از دو نوع آن نام می‌برند: پلاک دائم ارس و پلاک ورود موقت. نخستین پلاک خودروهای ورود موقت و سنگین در مرداد ۱۴۰۴ رونمایی شد.
به اعلام سازمان منطقه در مرداد ۱۴۰۴، پروانه خودروی ورود موقت دو سال اعتبار دارد و هر دو سال یک بار تا سقف ۱۰ سال تمدید می‌شود. بخشنامه پلیس راهور در خرداد ۱۴۰۴ برای پلاک ورود موقت هفت منطقه آزاد قدیمی، از جمله ارس، همین قاعده را آورده و افزوده است که این خودروها به هیچ عنوان اجازه خروج به سرزمین اصلی را ندارند و پلاک ورود موقت به پلاک ملی تبدیل نمی‌شود. طبق همان بخشنامه، نقل‌وانتقال مالکیت درون منطقه با رعایت ضوابط سازمان منطقه آزاد بلامانع است.
بازار ارس در ۱۴۰۵: کارکرده تا پنج سال، پایان ورود موقت
به گفته دبیر شورای عالی مناطق آزاد، واردات خودرو به مناطق آزاد از ۱۳۹۷ متوقف بود و در ارس از آبان ۱۴۰۳ دوباره آغاز شد. در مرداد ۱۴۰۵ مدیر امور گمرکی سازمان منطقه آزاد ارس اعلام کرد شورای تأمین منطقه آزاد ارس مصوبه‌ای تصویب کرده است. طبق آن، خودروهای کارکرده‌ای که حداکثر پنج سال از تولیدشان گذشته، حتی با حجم موتور بالای ۲۵۰۰ سی‌سی و بدون سقف ارزش، می‌توانند وارد ارس شوند و پس از تشریفات قانونی پلاک دائم بگیرند.
همین مقام گفت مهلت واردات خودرو با ورود موقت به ارس، که در اخبار منطقه «گذر موقت» نامیده می‌شود، در ۳۱ تیر ۱۴۰۵ پایان یافته است. پس از این تاریخ فقط دو گروه می‌توانند تشریفات ورود موقت را کامل کنند: خودروهایی که در آن زمان در گمرک سازمان بوده‌اند و حداکثر ۱۰ سال عمر دارند، و خودروهایی که شرکت واردکننده شماره شاسی‌شان را پیش از پایان مهلت با مکاتبه رسمی به سازمان اعلام کرده است.
منابع دلیل بسته شدن این مسیر را نگفته‌اند و روشن نکرده‌اند که پلاک‌های ورود موقت موجود همچنان تمدید می‌شوند یا نه. اگر خودروی پلاک ورود موقت می‌خرید، امکان تمدید پروانه همان خودرو را پیش از معامله از گمرک سازمان منطقه آزاد ارس استعلام بگیرید.
محدوده تردد: آنچه روشن است و آنچه محل بحث است
فرمانده انتظامی آذربایجان شرقی در فروردین ۱۴۰۴ و روابط عمومی سازمان منطقه آزاد ارس در مرداد ۱۴۰۴ اعلام کردند خودروهای پلاک ارس، چه دائم و چه ورود موقت، در کل استان آذربایجان شرقی مجاز به تردد هستند. سازمان منطقه در خرداد ۱۴۰۵ هم کل استان را محدوده پایه دانست. با این حال برخی گزارش‌های ۱۴۰۵ با استناد به آیین‌نامه راهنمایی و رانندگی محدوده تردد پلاک ارس را فقط تا مرکز استان ذکر می‌کنند. پیش از خرید از پلیس راهور استان بپرسید برای خودروی مورد نظر شما کدام محدوده ملاک است.
در ۱۱ خرداد ۱۴۰۵ استاندار آذربایجان شرقی با استانداران اردبیل، گیلان و مازندران تفاهم‌نامه تردد متقابل امضا کرد و قرار شد آذربایجان غربی و گلستان هم به آن بپیوندند.
اما در تیر ۱۴۰۵ تفاهم‌نامه مشابه انزلی لغو شد، چون ستاد مبارزه با قاچاق کالا و ارز و معاونت حقوقی رئیس‌جمهور گفتند تعیین محدوده تردد با هیئت وزیران است، نه استانداران.
استاندار آذربایجان شرقی در ۹ تیر ۱۴۰۵ گفت تردد پلاک ارس طبق روال سابق ادامه دارد و مسئولان قول دادند موضوع در دولت و مراجع ذی‌صلاح بررسی شود. تا یکم مهر ۱۴۰۵ تأیید نهایی دولت را برای ارس پیدا نکردیم. در عوض، معاون دادستان گیلان در ۲۷ تیر ۱۴۰۵ بر پایه مصوبه ستاد مبارزه با قاچاق اعلام کرد تردد خودروهای پلاک مناطق آزاد فقط در محدوده قانونی همان مناطق مجاز است. به این ترتیب پلاک ارس هم در گیلان مشمول این حکم است. بنابراین خرید را بر پایه رانندگی در اردبیل، گیلان یا مازندران برنامه‌ریزی نکنید و پیش از هر سفر بیرون از آذربایجان شرقی وضعیت روز را از پلیس راهور بپرسید. پوشش بیمه شخص ثالث در این استان‌ها را هم از بیمه‌گر خود استعلام بگیرید.
سفر بیرون از محدوده: مرخصی و پلاک گذر موقت
پلیس راهور در ۱۰ خرداد ۱۴۰۵ مجوز تردد سراسری موقتی برای خودروهای برخی مناطق آزاد اعلام کرد که فقط ماکو، کیش، قشم، چابهار و اروند را در بر می‌گرفت و ارس در آن نبود. در اعلام ۳۱ شهریور ۱۴۰۵ هم فقط خودروهای پلاک کیش و قشم تا پایان آذر ۱۴۰۵ اجازه تردد در سراسر کشور گرفتند. ارس در این اعلام نیامده، پس خودروی پلاک ارس برای سفر بیرون از محدوده به مرخصی و پلاک گذر موقت نیاز دارد.
این مسیر مرخصی برای خودروهای پلاک دائم است؛ طبق بخشنامه خرداد ۱۴۰۴، خودروهای پلاک ورود موقت اجازه خروج به سرزمین اصلی ندارند. این‌که مرخصی برای خودروی مورد نظر شما ممکن است یا نه را از پلیس راهور استعلام بگیرید.
پلیس راهور در مهر ۱۴۰۴ سهمیه مرخصی خودروهای مناطق آزاد را چهار نوبت ۱۵ روزه در سال اعلام کرد، اما قاعده‌ای ویژه ارس در سال ۱۴۰۵ در منابع رسمی پیدا نکردیم. تعداد نوبت‌ها، مدت هر نوبت و مدارک لازم را از گمرک سازمان منطقه و پلیس راهور بپرسید. تردد بیرون از محدوده مصوب بدون مجوز تخلف است و می‌تواند به توقف یا توقیف خودرو برسد.
از چه کسی بخریم و چه بپرسیم
پیش‌فروش در مناطق آزاد ممنوع است؛ فقط خودرویی را بخرید که پلاک و سند دارد.
ممنوعیت شماره‌گذاری به نام اشخاص حقیقی که از شهریور ۱۴۰۵ در انزلی اجرا می‌شود، به گفته سخنگوی همان منطقه سراسری است، اما منبعی ویژه ارس پیدا نکردیم. بپرسید سند خودرو به نام چه کسی صادر شده یا می‌شود و آیا انتقال آن به نام شما امکان دارد.
شیوه‌نامه بی‌تاریخی که هنوز روی سایت سازمان منطقه آزاد ارس است، ورود خودرو توسط شخص حقیقی را به سه سال اقامت در منطقه مشروط کرده است. این‌که شرط سکونت امروز برای ثبت پلاک ارس به نام خریدار چگونه اجرا می‌شود را از گمرک سازمان منطقه استعلام بگیرید.
فرمانده انتظامی استان در فروردین ۱۴۰۴ گفته بود پلیس خرید و فروش خودروی پلاک ارس را جز در جلفا و نمایشگاه‌های محدودی در تبریز که پیش‌تر مجوز گرفته‌اند اجازه نمی‌دهد. فهرست فروشندگان مجاز امروز را از پلیس راهور یا سازمان منطقه بپرسید.
پلاک ملی: پیش از هر برنامه‌ای استعلام بگیرید
خودروی ارس هم مثل هر خودروی منطقه آزاد، برای ورود دائم به سرزمین اصلی باید تشریفات واردات را طی کند.
در ۱۴۰۵ تبدیل پلاک منطقه آزاد به ملی فقط برای خودروهایی ممکن است که پیش از تاریخ مشخصی وارد مناطق آزاد شده‌اند. آیین‌نامه اجرایی و فراخوان‌ها این تاریخ را ۲۴ تیر ۱۴۰۳ می‌گویند و گزارش‌های قانون بودجه ۱۴۰۵ از پایان سال ۱۴۰۳ سخن می‌گویند. فراخوان‌های ۱۴۰۵ مدل‌های ۲۰۱۳ تا ۲۰۱۸ را در بر می‌گیرند. تخفیف ۲۰ درصدی سود بازرگانی این تبدیل طبق مصوبه هیئت وزیران و قانون بودجه ۱۴۰۵ فقط تا پایان اسفند ۱۴۰۵ اعتبار دارد. مهلت ثبت سفارش واردات از مناطق آزاد هم طبق مصوبه هیئت وزیران که مرداد ۱۴۰۴ منتشر شد تا ۱۶ خرداد ۱۴۰۶ است.
واردات تازه به ارس از آبان ۱۴۰۳ آغاز شد. خودروهایی که از ۱۴۰۴ به بعد وارد ارس شده‌اند مشمول هیچ‌یک از این دو تاریخ نیستند و برای ملی شدن پلاک آن‌ها مسیر روشنی در منابع رسمی پیدا نکردیم. اگر خودرو بین آبان و اسفند ۱۴۰۳ وارد منطقه شده، شمول آن را پیش از معامله برای همان شماره شاسی از گمرک استعلام بگیرید. پلاک ورود موقت هم طبق بخشنامه پلیس راهور به ملی تبدیل نمی‌شود.
پیش از امضای قرارداد
خودروی پلاک ارس برای کسی مناسب است که زندگی و رفت‌وآمدش در آذربایجان شرقی است. پیش از معامله روشن کنید پلاک دائم است یا ورود موقت و پروانه تا کی اعتبار دارد، محدوده تردد و قاعده مرخصی را از پلیس راهور بپرسید، مطمئن شوید فروشنده مجاز است و پیش‌فروشی در کار نیست، و بدانید سند به نام چه کسی ثبت می‌شود.
در آگهی‌های اینترنشنال اتوکار نوع پلاک و وضعیت گمرکی هر خودرو ثبت شده و می‌توانید پیش از تماس با فروشنده همین دو مورد را ببینید. پیش از پرداخت هم کارشناسی خودرو با گزارش بدنه در ۱۳ بخش کمک می‌کند وضعیت فنی و ظاهری خودرو را، جدا از مسائل حقوقی، بشناسید.
