خرید خودرو در سیستان؛ پلاک ۷۱ منطقه آزاد برای چه کسی مناسب است
پلاک ۷۱ منطقه آزاد سیستان تازه صادر می‌شود؛ پیش از خرید بدانید چه کسی می‌تواند پلاک بگیرد، خودرو کجا تردد دارد و چه چیزی را باید استعلام کنید.
اگر به خرید خودرو در منطقه آزاد سیستان فکر می‌کنید، با بازاری نوپا سروکار دارید. صدور پلاک در این منطقه در مهر ۱۴۰۴ رسماً آغاز شد و نخستین خودروهای وارداتی در اسفند ۱۴۰۴ پلاک گرفتند. قواعد این منطقه هنوز در حال شکل گرفتن است و گفته‌های مسئولان همیشه با هم سازگار نیست. این راهنما بر پایه اطلاعات تا ۱ مهر ۱۴۰۵ نوشته شده تا پیش از هر پرداختی بدانید این خودروها برای چه کسی مناسب‌اند و برای چه کسی نه.
منطقه آزاد سیستان کجاست
منطقه آزاد تجاری و صنعتی سیستان یکی از هفت منطقه آزادی است که قانون ایجادشان در ۱۵ اردیبهشت ۱۴۰۰ در مجمع تشخیص مصلحت نظام تصویب شد. به گفته مدیرعامل منطقه، اساسنامه آن در دی ۱۴۰۱ ابلاغ شد. سیستان از مناطق آزاد جدید است و قواعد آن با مناطق آزاد قدیمی یکی نیست؛ برای نمونه، طرح‌های تبدیل پلاکی که درباره آن مناطق شنیده‌اید شامل خودروهای این منطقه نمی‌شود.
منطقه از دو پهنه جدا در اطراف زابل، به نام‌های نیاتک و رامشار، تشکیل شده است. طبق گزارش خبرگزاری میراث فرهنگی در اسفند ۱۴۰۳، پهنه نیاتک فرودگاه زابل و محدوده میلک را در بر می‌گیرد. در این گزارش خود شهر زابل جزو پهنه‌های منطقه نام برده نشده است. اگر قصد دارید خودرو را در شهر زابل برانید، پیش از خرید از پلیس راهور استان بپرسید تردد پلاک منطقه در آنجا مجاز است یا نه.
پلاک ۷۱ و شرایط شماره‌گذاری
در ۲۶ مهر ۱۴۰۴ مرکز شماره‌گذاری منطقه افتتاح شد و صدور پلاک در منطقه رسماً آغاز شد. مدیرعامل منطقه در اردیبهشت ۱۴۰۵ گفت خودروها با پیش‌شماره ۷۱ و پلاک اختصاصی منطقه شماره‌گذاری می‌شوند و همه مراحل نصب پلاک در خود منطقه انجام می‌شود. نخستین محموله در ۲۵ اسفند ۱۴۰۴ پلاک شد و محموله دوم در ۲۰ اردیبهشت ۱۴۰۵ رسید. تعداد و برند این خودروها اعلام نشده است.
ضوابطی که رئیس پلیس راهور فراجا در ۲۶ مهر ۱۴۰۴ اعلام کرد سخت‌گیرانه است. طبق آن، فقط خودروی نو با مدل سال جاری، که از روی نویسه دهم شماره شاسی تشخیص داده می‌شود، و با حجم موتور تا ۲۵۰۰ سی‌سی پلاک می‌گیرد. چند برند لوکس مانند فراری، لامبورگینی، پورشه، هامر، مازراتی و بوگاتی شماره‌گذاری نمی‌شوند. تأییدیه استاندارد و محیط‌زیست و بیمه شخص ثالث معتبر لازم است و اگر اصالت یا سلامت فنی خودرو تأیید نشود، شماره‌گذاری متوقف می‌شود و خودرو باید از کشور خارج شود.
درباره سن خودرو یک ابهام وجود دارد. نماینده حوزه زابل در ۲۳ اردیبهشت ۱۴۰۵ گفت مجوز پلاک‌گذاری خودروهای وارداتی زیر پنج سال برای این منطقه صادر شده است. او همچنین گفت مجوز ورود و تردد خودروهای دارای پلاک گذر موقت برای سیستان صادر شده است. با این حال اطلاعیه‌ای از پلیس درباره این تغییرها پیدا نکردیم. اگر خودرویی غیرصفر یا مدل قدیمی‌تر به شما پیشنهاد شد، پیش از معامله از پلیس راهور استان استعلام بگیرید که قابل شماره‌گذاری هست یا نه.
چه کسی می‌تواند به نام خود پلاک کند
سخنگوی منطقه آزاد انزلی در ۳۱ شهریور ۱۴۰۵ گفت از ۱ شهریور ۱۴۰۵ ترخیص و شماره‌گذاری خودروی وارداتی به نام اشخاص حقیقی ممکن نیست و این ممنوعیت همه مناطق آزاد کشور را در بر می‌گیرد. منبعی که اجرای آن را در سیستان تأیید یا رد کند در دست نیست. اگر این قاعده در سیستان هم اجرا شود، ضابطه قبلی پلیس که پلاک را به نام مالک صادر می‌کرد دیگر کاربرد ندارد.
پلیس راهور در مهر ۱۴۰۴ اعلام کرده بود شماره‌گذاری در سیستان فردمحور است، پلاک به نام مالک صادر می‌شود، حضور مالک در همه مراحل الزامی است و وکالت‌نامه پذیرفته نمی‌شود. طبق تبصره ۴ قانون ایجاد این مناطق هم مجوز واردات خودروی سواری خارجی در مناطق آزاد جدید فقط به اشخاصی داده می‌شود که در محدوده منطقه مجوز فعالیت اقتصادی دارند. مدیرعامل منطقه نیز در اسفند ۱۴۰۴ گفت مردم می‌توانند این خودروها را از شرکت‌های ذی‌صلاح تهیه کنند.
بنابراین پیش از خرید از سازمان منطقه آزاد سیستان بپرسید آیا با شرایط خودتان می‌توانید خودرو را به نام خود پلاک کنید و آیا سکونت یا مجوز فعالیت در منطقه شرط است. تا پاسخ روشن نگرفته‌اید، پولی پرداخت نکنید.
محدوده تردد؛ مهم‌ترین نکته پیش از خرید
تبصره ۴ قانون تردد این خودروها را فقط در محدوده مصوب مجاز می‌داند. رئیس پلیس راهور فراجا هم در ۲۶ مهر ۱۴۰۴ گفت خروج از محدوده مصوب هیئت وزیران تخلف است و پلیس خودرو را متوقف می‌کند. او در همان مراسم از مجلس خواست با تصویب قانون، امکان تردد استانی این خودروها را فراهم کند؛ یعنی در آن زمان چنین امکانی پشتوانه قانونی نداشت.
در مقابل، مدیرعامل منطقه در اسفند ۱۴۰۴ و اردیبهشت ۱۴۰۵ از امکان تردد پلاک ۷۱ در سراسر استان سیستان و بلوچستان سخن گفت، اما سند پلیس یا مصوبه هیئت وزیران برای آن نیافتیم. پرونده انزلی در تیر ۱۴۰۵ نشان داد که گسترش محدوده تردد با تصمیم استانی اعتبار ندارد و این اختیار با هیئت وزیران است. پس گفته مسئولان استانی به‌تنهایی کافی نیست و تا وقتی مصوبه هیئت وزیران یا اعلام رسمی پلیس راهور در دست نیست، روی تردد بیرون از محدوده مصوب حساب نکنید.
همچنین در صفحه‌ای در خبرگزاری فارس خبری منتشر شد که می‌گفت تردد خودروهای پلاک منطقه آزاد سیستان در جاده‌های کشور بلامانع شده است، اما اطلاعیه رسمی پلیس راهور در تأیید آن در دست نیست. آخرین اعلام پلیس در ۳۱ شهریور ۱۴۰۵ تردد آزاد سراسری را فقط برای دو منطقه آزاد جزیره‌ای و تا پایان آذر ۱۴۰۵ پذیرفته و خروج خودروهای سایر مناطق آزاد از محدوده مصوب را به گرفتن مرخصی و پلاک گذر موقت منوط کرده است. در این اطلاعیه استثنایی برای سیستان دیده نمی‌شود.
پلاک ملی و خریداران شهرهای دیگر
ضوابط تبدیل پلاک منطقه آزاد به پلاک ملی، که از مرداد ۱۴۰۴ اعلام شده، فقط خودروهایی را در بر می‌گیرد که پیش از ۲۴ تیر ۱۴۰۳ وارد مناطق آزاد شده‌اند و مدل آن‌ها هم محدود است؛ برای نمونه در کیش فقط مدل‌های ۲۰۱۳ تا ۲۰۱۸ با حجم موتور تا ۲۵۰۰ سی‌سی. از آنجا که خودروهای سیستان از اسفند ۱۴۰۴ پلاک می‌شوند، طبق ضوابط اعلام‌شده فعلاً راهی برای گرفتن پلاک ملی برای آن‌ها دیده نمی‌شود. اگر فروشنده‌ای وعده تبدیل پلاک در آینده می‌دهد، آن را جزو ارزش معامله حساب نکنید.
پلاک ۷۱ برای کسانی معنا دارد که زندگی و کار روزمره‌شان در محدوده منطقه است. خودرو باید در خود منطقه پلاک شود و طبق ضابطه مهر ۱۴۰۴ حضور مالک در همه مراحل لازم است، پس خریدار غیربومی باید خودش به منطقه برود. مهم‌تر اینکه با قواعد فعلی، کسی که در تهران یا شهر دیگری زندگی می‌کند نمی‌تواند این خودرو را به‌طور دائم در شهر خودش براند؛ خروج از محدوده مصوب فقط با مرخصی و پلاک گذر موقت ممکن است و شرایط آن را باید پیش از معامله از پلیس راهور استعلام بگیرید.
فهرست بررسی پیش از معامله
محدوده مجاز تردد را از پلیس راهور استان سیستان و بلوچستان استعلام کنید و به گفته فروشنده بسنده نکنید. اگر خودرو را برای رفت‌وآمد بیرون از منطقه می‌خواهید، شرایط مرخصی و پلاک گذر موقت را هم همان‌جا بپرسید.
خرید را فقط از شرکتی انجام دهید که از سازمان منطقه آزاد سیستان مجوز دارد و فهرست شرکت‌های مجاز را از خود سازمان بخواهید. مدیرعامل منطقه در خرداد ۱۴۰۵ گفت توجه به حقوق خریداران و عرضه شفاف خودرو از سیاست‌های سازمان است.
از پیش‌فروش دوری کنید. خودرویی که هنوز وارد منطقه نشده و پلاک نگرفته، ممکن است هرگز به شرایط شماره‌گذاری نرسد. پیش از هر پرداختی از سازمان منطقه بپرسید فروشنده مجوز عرضه دارد یا نه و بدون این پاسخ قرارداد نبندید.
بیمه شخص ثالث معتبر شرط شماره‌گذاری است؛ از بیمه‌گر بپرسید پوشش آن در چه محدوده‌ای معتبر است. مدل سال، حجم موتور و شماره شاسی را هم با ضوابط شماره‌گذاری تطبیق دهید.
در آگهی‌های اینترنشنال اتوکار فروشنده نوع پلاک و وضعیت ترخیص خودرو را مشخص می‌کند و می‌توانید پیش از تماس این دو را ببینید؛ با این حال آن‌ها را با استعلام رسمی تطبیق دهید. اگر به خرید نزدیک شدید، درخواست کارشناسی خودرو و گزارش ۱۳بخشی بدنه کمک می‌کند وضعیت فنی را پیش از پرداخت بسنجید؛ پیش از ثبت درخواست بپرسید در منطقه شما کارشناس فعال هست یا نه. چون قواعد این منطقه تازه است و ممکن است تغییر کند، تاریخ هر اطلاعیه را ببینید و آخرین وضعیت را از مرجع رسمی بپرسید.
