خرید خودرو در انزلی؛ پلاک منطقه آزاد، محدوده تردد و قواعد ۱۴۰۵
راهنمای خرید خودرو در انزلی در مهر ۱۴۰۵: محدوده تردد پلاک منطقه آزاد، فروشندگان مجاز، پلاک موقت و امکان تبدیل به پلاک ملی.
خودروی وارداتی با پلاک منطقه آزاد انزلی معمولاً از همان خودرو با پلاک ملی ارزان‌تر است و همین، خرید خودرو در انزلی را برای خیلی‌ها جذاب کرده است. نیمه دیگر ماجرا این است که این خودرو فقط در محدوده‌ای مشخص حق تردد دارد و قواعد همین محدوده در یک سال گذشته چند بار عوض شده است. این راهنما وضعیت را تا ۱ مهر ۱۴۰۵ مرور می‌کند.
چرا خودروی پلاک انزلی ارزان‌تر است
طبق قانون چگونگی اداره مناطق آزاد، مبادلات این مناطق با خارج از کشور از مقررات عمومی صادرات و واردات مستثناست، اما مبادلات منطقه با بقیه کشور تابع همان مقررات است. به همین دلیل خودرو با حقوق ورودی بسیار کمتری در منطقه پلاک می‌گیرد. در مقابل، خودرو برای ورود به سرزمین اصلی باید تشریفات کامل واردات را طی کند.
محدوده تردد پلاک انزلی در مهر ۱۴۰۵
طبق ماده ۱۶ آیین‌نامه راهنمایی و رانندگی، خودروی پلاک منطقه آزاد فقط در محدوده مصوب حق تردد دارد؛ گزارش‌های تیر ۱۴۰۵ این محدوده را برای انزلی شعاع ۵۰ کیلومتری ذکر کرده‌اند. انزلی و رشت در هر حال داخل محدوده‌اند، اما مرز دقیق برای مسیرهای دورتر به این بستگی دارد که کدام قاعده امروز اجرا می‌شود.
در این مدت، محدوده چند بار گسترش یافت. مدیرعامل سازمان منطقه آزاد انزلی در ۱۹ تیر ۱۴۰۴ از مجوز تردد در کل گیلان خبر داد، استانداران گیلان و مازندران در ۲۶ بهمن ۱۴۰۴ تفاهم‌نامه تردد آزاد امضا کردند و استاندار گیلان در ۳۱ اردیبهشت ۱۴۰۵ قزوین، زنجان، اردبیل و گلستان را هم اضافه کرد. اما در تیر ۱۴۰۵، پس از شکایت یکی از خودروسازان داخلی، معاونت حقوقی رئیس‌جمهور تفاهم‌نامه استانداران را فاقد اعتبار دانست، چون تعیین مقررات تردد این خودروها با هیئت وزیران است. ستاد مرکزی مبارزه با قاچاق کالا و ارز هم چنین تفاهم‌نامه‌هایی را فاقد وجاهت قانونی خواند و معاون دادستان مرکز استان گیلان اعلام کرد این خودروها فقط در محدوده‌های قانونی تعیین‌شده مجازند و با متخلفان برخورد قانونی می‌شود.
استاندار گیلان در ۱۱ مرداد ۱۴۰۵ درباره تردد پلاک انزلی در پنج استان شمالی سخن گفت. برخی رسانه‌ها به نقل از او تردد در این پنج استان را «همچنان مجاز» و «بلامانع» خواندند و بخش خرید بنزین به نرخ غیردولتی را پیشنهادی برای دولت معرفی کردند. این ادعا با ابطال تیر ۱۴۰۵ در تعارض است و تا ۱ مهر ۱۴۰۵ هیچ مرجع رسمی، یعنی پلیس راهور یا هیئت وزیران، لغو آن ابطال یا مصوبه تازه‌ای را اعلام نکرده است. روشن هم نیست که محدوده قانونی فعلی کل گیلان است یا همان شعاع ۵۰ کیلومتری؛ برای رانندگی در گیلان بیرون از انزلی و رشت، پیش از معامله از پلیس راهور گیلان یا سازمان منطقه استعلام بگیرید.
بیرون از محدوده: مرخصی و پلاک گذر موقت
پلیس راهور فراجا در ۳۱ شهریور ۱۴۰۵ تردد سراسری خودروهای پلاک کیش و قشم را تا پایان آذر ۱۴۰۵ تمدید کرد. مجوز دوران جنگ هم که پلیس راهور در ۱۰ خرداد ۱۴۰۵ داده بود فقط ماکو، کیش، قشم، چابهار و اروند را در بر می‌گرفت؛ انزلی در هیچ‌یک از این دو فهرست نیست. طبق اعلام ۳۱ شهریور، خودروی پلاک سایر مناطق آزاد برای خروج از محدوده مصوب باید «مرخصی» بگیرد و «پلاک گذر موقت» دریافت کند. قاعده سراسری مهر ۱۴۰۴ برای مرخصی چهار نوبت ۱۵ روزه در سال است، اما اجرای آن در انزلی جایی گزارش نشده است.
معنای عملی این قاعده روشن است: اگر ساکن شهری بیرون از این محدوده هستید و می‌خواهید خودرو را هر روز در شهر خودتان برانید، خودروی پلاک انزلی برای شما مناسب نیست. پس از محدودیت تیر ۱۴۰۵، یکی از واردکنندگان منطقه به خریداران ساکن استان‌های هم‌جوار امکان فسخ قرارداد داد.
از چه کسی بخرید
از ۱ شهریور ۱۴۰۵ ترخیص و شماره‌گذاری خودروی وارداتی در منطقه آزاد انزلی به نام اشخاص حقیقی ممکن نیست و این کارها فقط از طریق شرکت‌های دارای مجوز سازمان منطقه انجام می‌شود. فهرست حق‌العمل‌کاران مجاز خودرو در بخش خودروی سایت رسمی سازمان منتشر شده است؛ پیش از هر پرداختی، نام فروشنده را در همین فهرست پیدا کنید.
پیش‌فروش خودروی پلاک منطقه آزاد هم ممنوع است؛ برای خودرویی که هنوز وارد نشده ثبت‌نام نکنید.
دو نکته در منابع رسمی روشن نیست: اینکه سند و پلاک پس از فروش شرکت به نام خریدار حقیقی منتقل می‌شود یا نه، و اینکه شرط سکونت خریدار و سقف تعداد خرید هر نفر چیست. پاسخ هر دو را پیش از امضای قرارداد از سازمان منطقه بگیرید.
پلاک موقت، پروانه سالانه و کارهای اداری
غیر از پلاک عادی منطقه، پلاک موقت هم در ۶ خرداد ۱۴۰۴ برای نخستین بار در انزلی رونمایی شد. این پلاک دوساله و تمدیدپذیر است و خودروی دارنده آن فقط درون انزلی خرید و فروش می‌شود؛ نه به سرزمین اصلی می‌رود و نه پلاک ملی می‌گیرد.
سخنگوی سازمان منطقه آزاد انزلی در ۱۲ مرداد ۱۴۰۵ اعلام کرد اعتبار پروانه تردد سالانه همه خودروهای پلاک منطقه به‌طور خودکار تا پایان آذر ۱۴۰۵ تمدید شده است. از ۱ دی ۱۴۰۵، اگر تمدید تازه‌ای اعلام نشود، پروانه را باید به روال عادی تمدید کرد.
برای خدمات خودرو، پیش از مراجعه حضوری باید اطلاعات هویتی و مدارک را در سامانه احراز هویت سازمان ثبت کنید و نوبت مرکز شماره‌گذاری را از سامانه نوبت‌دهی سایت رسمی سازمان بگیرید.
تبدیل به پلاک ملی و فروش دوباره
سخنگوی سازمان منطقه آزاد انزلی، به گزارش ایسنا، گفت تبدیل پلاک منطقه به پلاک ملی از ۱ مهر ۱۴۰۵ برای خودروهایی آغاز شده که بین سال‌های ۲۰۱۳ تا ۲۰۱۸ وارد منطقه شده‌اند؛ برخی بازنشرها همین بازه را سال مدل خودرو نوشته‌اند.
طبق آیین‌نامه اجرایی ماده ۱۱ قانون ساماندهی صنعت خودرو، خودرو باید تا ۲۴ تیر ۱۴۰۳ وارد منطقه آزاد شده باشد، سال ساختش ۲۰۱۳ به بالا باشد و مالک و واردکننده یک نفر باشند؛ ممکن است برای حجم موتور و برخی برندها هم محدودیت وجود داشته باشد. طبق قانون بودجه ۱۴۰۵، مالک عوارضی برابر حقوق ورودی خودروی مشابه در سال ۱۴۰۴ می‌پردازد، به‌علاوه مالیات بر ارزش افزوده و هزینه‌های دیگر. تخفیف ۲۰ درصدی سود بازرگانی این تبدیل فقط تا پایان اسفند ۱۴۰۵ اعتبار دارد. طبق اعلام مرداد ۱۴۰۴، مهلت ثبت سفارش خودروهای مشمول آیین‌نامه ماده ۱۱ در سامانه جامع تجارت تا ۱۶ خرداد ۱۴۰۶ است؛ این مهلت را پیش از اقدام دوباره استعلام کنید.
سازمان منطقه آزاد انزلی در ۲۳ مرداد ۱۴۰۳ اعلام کرد ثبت سفارش خودروی خارجی با پلاک این منطقه آغاز شده و پس از حدود شش سال، نخستین خودرو پلاک منطقه گرفته است. روشن نیست خودروهایی که پس از تاریخ مبنای ۲۴ تیر ۱۴۰۳ وارد منطقه شده‌اند مشمول تبدیل می‌شوند یا نه. گزارش‌های قانون بودجه ۱۴۰۵ از خودروهای واردشده «تا پایان سال ۱۴۰۳» حرف می‌زنند و هیچ منبع رسمی این دو تاریخ را کنار هم توضیح نداده است. اگر پلاک ملی برایتان مهم است، وضعیت همان خودرو را از سازمان منطقه و گمرک استعلام بگیرید. خریدار بعدی شما هم با همین محدودیت‌ها روبه‌روست و این روی فروش دوباره اثر دارد.
پیش از امضای قرارداد
پیش از امضا دو چیز را روشن کنید: نوع پلاک خودرو، یعنی منطقه آزاد، موقت یا ملی، و وضعیت گمرکی آن، یعنی ترخیص‌شده یا ترخیص‌نشده. اسناد گمرکی و سند مالکیت را هم ببینید. نام فروشنده را در فهرست شرکت‌های مجاز سازمان منطقه پیدا کنید و اعتبار پروانه تردد سالانه یا پلاک موقت را بررسی کنید. اگر قرار است خودرو را بیرون از محدوده ببرید، تعداد نوبت‌های مرخصی، مدارک و هزینه آن را از سازمان منطقه بپرسید. خلافی را از پلیس راهور استعلام بگیرید و از بیمه‌گر بپرسید پوشش شخص ثالث بیرون از محدوده منطقه چگونه است، چون منابع در این باره یکسان نیستند.
وضعیت فنی خودرو هم به اندازه وضعیت حقوقی اهمیت دارد. در آگهی‌های اینترنشنال اتوکار نوع پلاک و وضعیت ترخیص هر خودرو جداگانه ثبت می‌شود و می‌توانید پیش از خرید، کارشناسی خودرو با گزارش ۱۳ قطعه‌ای بدنه را درخواست کنید. بااین‌حال، هیچ آگهی‌ای جای استعلام مستقیم از سازمان منطقه و پلیس راهور را نمی‌گیرد.
قواعد خودروهای مناطق آزاد زود تغییر می‌کنند. روز ۱ مهر ۱۴۰۵ رئیس پلیس راهور نامه‌ای درباره رفع محدودیت تردد خودروهای مناطق آزاد در سراسر کشور را جعلی خواند. هر خبری درباره آزاد شدن تردد را فقط وقتی مبنای تصمیم قرار دهید که پلیس راهور یا سازمان منطقه آزاد انزلی رسماً اعلامش کرده باشد.
