خرید خودرو در چابهار: پلاک، محدوده تردد و قوانین تازه ۱۴۰۵
پیش از خرید خودرو در منطقه آزاد چابهار بدانید پلاک آن تا کجا اعتبار دارد، چه کسی می‌تواند خودرو وارد کند و تبدیل به پلاک ملی چه شرایطی دارد.
خرید خودرو در چابهار برای ساکن همین منطقه با خرید از شهری دیگر فرق دارد. خودروی پلاک منطقه آزاد چابهار در حالت عادی فقط در محدوده‌ای مشخص اجازه تردد دارد و قواعد آن در سال ۱۴۰۵ چند بار تغییر کرده است. این راهنما وضعیت را تا اول مهر ۱۴۰۵ مرور می‌کند.
منطقه آزاد چابهار و پلاک آن
منطقه آزاد چابهار در اردیبهشت ۱۳۷۰ با مصوبه هیئت وزیران روی ۱۴ هزار هکتار از اراضی شرق خلیج چابهار تعیین شد. سازمان منطقه آن را تنها منطقه آزاد اقیانوسی ایران معرفی می‌کند و بندرهای شهید بهشتی و شهید کلانتری در محدوده آن است.
به گفته مدیر توسعه تجارت منطقه آزاد چابهار در مهر ۱۴۰۴، خودروهای منطقه سه نوع پلاک شخصی، عمومی و دولتی می‌گیرند. پلاک‌گذاری رسمی خودروهای وارداتی جدید در اسفند ۱۴۰۳ آغاز شد.
پلاک چابهار تا کجا اعتبار دارد
در حالت عادی، خودروی پلاک منطقه آزاد چابهار فقط تا حدود ۳۰ کیلومتر بیرون از محدوده منطقه آزاد اجازه تردد دارد. این عدد را مدیر توسعه تجارت وقت منطقه در دی ۱۳۹۶ گفته بود و گزارشی در تیر ۱۴۰۵ هم آن را از مرز منطقه آزاد حساب کرده است. مرز دقیق و مجاز بودن مسیرهای روزانه‌تان را پیش از خرید از پلیس راهور منطقه بپرسید.
تردد سراسری در سال ۱۴۰۵
رئیس پلیس راهور فراجا در ۱۰ خرداد ۱۴۰۵، با اشاره به شرایط جنگ، اعلام کرد خودروهای پلاک پنج منطقه آزاد، از جمله چابهار، می‌توانند به‌صورت گذر موقت در سراسر کشور تردد کنند.
در ۲۵ خرداد ۱۴۰۵ رئیس پلیس راهور جنوب سیستان و بلوچستان اعلام کرد خودروهای پلاک چابهار که در شرایط جنگ با مجوز به سرزمین اصلی رفته‌اند، باید حداکثر تا ۲۶ خرداد به منطقه برگردند و این مهلت تمدید نمی‌شود. به گفته او، پس از آن تردد این خودروها در سرزمین اصلی وجاهت قانونی ندارد و پلیس با آن‌ها برخورد می‌کند.
تازه‌ترین تصمیم در ۳۱ شهریور ۱۴۰۵ اعلام شد. پلیس راهور فراجا تردد سراسری را فقط برای خودروهای پلاک کیش و قشم و تا پایان آذر ۱۴۰۵ تمدید کرد. طبق همان اعلام، خودروهای پلاک سایر مناطق آزاد، از جمله چابهار، برای خروج از محدوده مصوب باید با هماهنگی سازمان‌های مرتبط مرخصی بگیرند و پلاک گذر موقت دریافت کنند. پس اگر فروشنده‌ای می‌گوید با پلاک چابهار می‌شود آزادانه در کشور رفت‌وآمد کرد، این حرف با اطلاعیه‌های رسمی فعلی هم‌خوان نیست.
مرخصی و گذر موقت
مدیر توسعه تجارت منطقه آزاد چابهار در ۱۶ مهر ۱۴۰۴ گفته بود خودرو پس از گرفتن معرفی‌نامه، انجام تشریفات گمرکی و سپردن تضمین می‌تواند در سال یک دوره دوماهه یا دو دوره یک‌ماهه گذر موقت بگیرد. ده روز بعد، ۲۶ مهر ۱۴۰۴، جانشین پلیس راهور اعلام کرد این رویه برای خودروهای مناطق آزاد به چهار نوبت ۱۵ روزه در سال تغییر کرده است.
در منابع ۱۴۰۵ روشن نیست کدام رویه امروز در چابهار اجرا می‌شود. اگر روی مرخصی حساب کرده‌اید، تعداد نوبت‌ها، مدت هرکدام، تضمین لازم و مدارک را از سازمان منطقه آزاد چابهار و پلیس راهور استعلام بگیرید.
چه کسی می‌تواند خودرو وارد کند
مدیرعامل سازمان منطقه آزاد چابهار در ۲۳ تیر ۱۴۰۵ گفت از ۲۴ تیر، دارندگان پروانه کسب صادره از سازمان منطقه، از جمله غرفه‌داران مجتمع‌های تجاری و کسبه شهر و روستاهای بخش مرکزی، هر یک می‌توانند یک خودرو وارد کنند. درخواست در سامانه «چابهار من» ثبت می‌شود.
او در ۲۸ شهریور ۱۴۰۵ هم اعلام کرد از ابتدای مهر ۱۴۰۵ همه شهروندان چابهاری بالای ۱۸ سال می‌توانند با کد ملی در همین سامانه برای واردات یک خودروی کارکرده خارجی با پلاک دائم منطقه آزاد ثبت‌نام کنند. این خودرو باید حداکثر پنج سال از ساختش گذشته باشد.
چند نکته درباره این طرح هنوز روشن نیست: شهروند چابهاری چگونه احراز می‌شود، خودرو بعداً به دیگری منتقل می‌شود یا نه، و سقف حجم موتور و برندهای مجاز چیست. از سوی دیگر، بر پایه ابلاغیه‌ای از پلیس راهور، از اول شهریور ۱۴۰۵ ترخیص و شماره‌گذاری خودروی وارداتی منطقه آزاد انزلی به نام اشخاص حقیقی ممکن نیست و سخنگوی همان منطقه گفته این قاعده همه مناطق آزاد را در بر می‌گیرد. روشن نیست طرح چابهار با این ابلاغیه چگونه جمع می‌شود؛ پیش از هر پرداختی، شرایط را از سازمان منطقه آزاد چابهار بپرسید.
به پیش‌فروشنده هم پول ندهید؛ پیش‌فروش در مناطق آزاد ممنوع است.
تبدیل به پلاک ملی؛ راه استفاده دائمی بیرون از منطقه
برای استفاده دائمی از خودرو بیرون از منطقه، تنها راه تبدیل پلاک آن به پلاک ملی است. سازمان منطقه آزاد چابهار در ۳۱ تیر ۱۴۰۵، بر پایه مصوبه هیئت وزیران، از مالکان خودروهای مدل ۲۰۱۳ تا ۲۰۱۸ که در همان سال‌ها شماره‌گذاری شده‌اند و متقاضی تبدیل‌اند، خواست برای ثبت‌نام به ساختمان شماره ۳ سازمان مراجعه کنند. در این فراخوان مهلتی ذکر نشده است.
طبق ضوابطی که دبیرخانه شورای عالی مناطق آزاد در مرداد ۱۴۰۴ اعلام کرد، مالک و واردکننده باید یک نفر باشند، خودرو باید ساخت ۲۰۱۳ به بعد باشد، پلاک منطقه آزاد را پیش از ۲۴ تیر ۱۴۰۳ گرفته باشد، حجم موتورش از ۲۵۰۰ سی‌سی بیشتر نباشد و ساخت یا برندش جزو موارد ممنوع آیین‌نامه واردات خودرو نباشد. متقاضی باید مدرک سکونت در منطقه، مانند سند مالکیت یا اجاره‌نامه همراه قبض، هم ارائه کند. همان ضوابط شرط کرده بود که کمتر از پنج سال از ورود خودرو به منطقه گذشته باشد، اما فراخوان ۳۱ تیر ۱۴۰۵ همین منطقه خودروهایی را فرامی‌خواند که سال‌ها پیش پلاک گرفته‌اند؛ اجرای این شرط را از سازمان منطقه بپرسید.
برای خودروهای با موتور بزرگ‌تر، وزارت صمت در خرداد ۱۴۰۵ امکان ثبت سفارش در سامانه جامع تجارت را فراهم کرد؛ شرایط آن را جدا بپرسید. گزارش‌های مربوط به قانون بودجه ۱۴۰۵ از خودروهایی می‌گویند که تا پایان ۱۴۰۳ وارد شده‌اند، در حالی که فراخوان منطقه آزاد کیش در ۲۵ شهریور ۱۴۰۵ هنوز تاریخ سند پیش از ۲۴ تیر ۱۴۰۳ را شرط کرده است. اگر خودروی مورد نظرتان میان این دو تاریخ پلاک گرفته، وضعیتش را پیش از معامله استعلام کنید.
هزینه پلاک ملی بر پایه حقوق ورودی خودروی مشابه در ۱۴۰۴ به‌علاوه مالیات و عوارض است و تخفیف ۲۰ درصدی سود بازرگانی تا پایان اسفند ۱۴۰۵ اعتبار دارد. طبق اطلاعیه ۲۸ مرداد ۱۴۰۴، مهلت ثبت سفارش در سامانه جامع تجارت بر پایه مصوبه آن زمان تا ۱۶ خرداد ۱۴۰۶ است و هر شخص حقیقی از این مسیر فقط یک خودرو می‌تواند وارد کند. روشن نیست پس از پایان ۱۴۰۵ هزینه چگونه محاسبه می‌شود؛ هزینه و مهلت را پیش از خرید استعلام کنید. اگر خودروی دست‌دوم را به نیت تبدیل می‌خرید، بپرسید شرط یکی بودن مالک و واردکننده درباره آن چگونه اجرا می‌شود.
پیش از معامله این موارد را بررسی کنید
نخست نوع پلاک را روشن کنید. خودروی ورود موقت در چابهار پلاک سفید دوساله و تمدیدپذیر دارد؛ نه از منطقه بیرون می‌رود و نه پلاک ملی می‌گیرد.
اگر ساکن چابهار نیستید، از سازمان منطقه بپرسید که سند خودرو به نام شما منتقل می‌شود یا نه. وضعیت ترخیص و خلافی را هم از مراجع رسمی منطقه استعلام کنید. از بیمه‌گر هم بپرسید اگر خودرو بیرون از محدوده مجاز تصادف کند، خسارت پرداخت می‌شود یا نه؛ منابع در این باره هم‌نظر نیستند.
سرانجام، خودرو را قبل از پرداخت به کارشناس بسپارید. در خودرویی که سال‌ها در هوای ساحلی کار کرده، زیر بدنه و نقاطی که زودتر زنگ می‌زنند باید با دقت بیشتری بررسی شود.
جمع‌بندی
برای خریدار شهرهای دیگر، استفاده دائمی بیرون از منطقه فقط با تبدیل به پلاک ملی ممکن است و طبق ضوابط فعلی این تبدیل فقط برای خودروهای مدل ۲۰۱۳ تا ۲۰۱۸ باز است که در همان سال‌ها پلاک گرفته‌اند. خودروی پلاک موقت و خودروهای طرح‌های واردات ۱۴۰۵ فعلاً مشمول آن نیستند. چون این قواعد زود تغییر می‌کنند، پیش از معامله آخرین اطلاعیه‌های سازمان منطقه آزاد چابهار و پلیس راهور را ببینید.
در آگهی‌های اینترنشنال اتوکار نوع پلاک و وضعیت ترخیص هر خودرو جداگانه ثبت می‌شود تا این دو نکته را قبل از تماس با فروشنده ببینید؛ موقت بودن پلاک را هم از فروشنده بپرسید. برای خودروی مشخصی هم می‌توانید از همین سایت درخواست کارشناسی بدهید؛ گزارش آن وضعیت ۱۳ بخش بدنه را جدا نشان می‌دهد.
